De geschiedenis en ontwikkeling van domeinnamen: van DNS tot nieuwe extensies

De geschiedenis van domeinnamen begint in 1983. Toen stond elke computer op het internet nog in één centrale lijst, het bestand HOSTS.TXT, en bedacht Paul Mockapetris het Domain Name System (DNS), dat namen verdeeld over het hele internet beheert. Op 1 januari 1985 kwamen de eerste extensies zoals .com en .org, op 25 april 1986 volgde .nl, en eind september 2026 telde het internet 411,6 miljoen domeinnamen.

In dit artikel lees je hoe domeinnamen zijn ontstaan, hoe .nl begon, hoe registreren een markt werd en welke extensies erbij kwamen. Bedoel je met domein geschiedenis de geschiedenis van één losse domeinnaam, zoals hoe oud hij is en wat er eerder op stond? Dat lees je onder de geschiedenis van een domeinnaam opzoeken.

Wat is een domeinnaam?

Een domeinnaam is het leesbare adres van je website en je e-mail, zoals jouwbedrijf.nl. Computers vinden elkaar via IP-adressen zoals 192.0.2.10. DNS zoekt bij de naam het juiste adres op, bijvoorbeeld met een A-record. Een domeinnaam lees je van rechts naar links:

• .nl is de extensie, ook wel het topleveldomein (TLD).
• jouwbedrijf is de naam die je zelf registreert.
• www of shop ervoor is een subdomein, dat je zelf kunt aanmaken.

Helemaal rechts staat eigenlijk nog een onzichtbare punt: de root, het begin van DNS. Daar ligt vast welke extensies er bestaan en welke nameservers bij elke extensie horen.

Tijdlijn: de geschiedenis van domeinnamen in het kort

Voor de domeinnaam: één lijst met alle computers

Begin jaren tachtig stond elke computer op het ARPA Internet, de voorloper van het internet, met naam en adres in één bestand: HOSTS.TXT, bijgehouden door het Network Information Center (NIC) van SRI in Californië. Wie een naam wilde omzetten naar een adres, gebruikte een kopie van die lijst.

Met elke nieuwe computer groeide de lijst, en hij moest steeds vaker worden bijgewerkt. In november 1983 schreef Paul Mockapetris dat de omvang van de lijst en vooral de frequentie van de updates de grens van het beheersbare naderden. Zijn voorstel: een verdeelde database in plaats van één centraal bestand.

Hoe het Domain Name System ontstond

Mockapetris werkte bij het Information Sciences Institute (ISI) van de University of Southern California. In RFC 882 en RFC 883 beschreef hij in november 1983 het Domain Name System. Het idee: namen staan in een boomstructuur, en elk deel van de boom heeft een eigen beheerder met eigen nameservers. Een vraag naar een naam loopt van boven naar beneden door die boom:

1. De root weet welke nameservers bij elke extensie horen.
2. De nameservers van een extensie, zoals die van SIDN voor .nl, weten welke nameservers bij elk domein horen. Dat zie je terug in het NS-record.
3. De nameservers van het domein geven het echte antwoord: het IP-adres van de website, de mailservers en de andere records.

Zo hoeft niemand meer de hele lijst bij te houden, en past elke beheerder zijn eigen namen aan. In november 1987 vervingen RFC 1034 en RFC 1035 de eerste versie. Met veel aanvullingen zijn ze nog steeds de basis van DNS. Hoe een wijziging zich daarna over het internet verspreidt, lees je in wat is DNS-propagatie.

1985: de eerste extensies en de eerste .com

In oktober 1984 beschreef RFC 920 de eerste topleveldomeinen. Volgens de rootdatabase van IANA staan deze generieke extensies er sinds 1 januari 1985 in:

Op 15 maart 1985 registreerde het Amerikaanse computerbedrijf Symbolics de naam symbolics.com. Dat is de oudste .com, en de naam staat nog altijd met die datum in de registry. Volgens de registry van .net staat nordu.net, van het Noordse onderzoeksnetwerk NORDUnet, er al sinds 1 januari 1985 in.

In hetzelfde jaar kwamen de eerste landextensies, met twee letters uit de ISO-lijst van landcodes: .us in februari, .uk in juli en .il (Israël) in oktober 1985. .uk is daarbij een uitzondering, want de ISO-code van het Verenigd Koninkrijk is GB.

De geschiedenis van .nl

Piet Beertema, systeembeheerder bij het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) in Amsterdam, vroeg de Amerikaanse internetpionier Jon Postel om een eigen extensie voor Nederland. Postel keurde dat goed en op 25 april 1986 kwam .nl in de root, met het CWI als beheerder. Op 1 mei 1986 registreerde het CWI de eerste .nl-domeinnaam: cwi.nl. Volgens SIDN was .nl daarmee de eerste actief gebruikte landextensie buiten de Verenigde Staten.

De eerste tien jaar handelde Beertema alle registraties zelf af. Toen het internet in de jaren negentig hard groeide, werd dat te veel werk voor één persoon. Beertema, Ted Lindgreen en Boudewijn Nederkoorn richtten daarom de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) op, die de registratie van .nl op 31 januari 1996 overnam. Een paar mijlpalen volgens SIDN:

• 2003: iedereen mag een .nl registreren, ook particulieren en mensen buiten Nederland. In hetzelfde jaar passeert .nl het miljoen.
• Augustus 2012: je kunt een .nl beveiligen met DNSSEC.
• Juni 2020: er staan 6 miljoen .nl-domeinnamen geregistreerd.
• 25 april 2026: .nl bestaat 40 jaar en telt ruim 6 miljoen domeinnamen.

Een .nl-domeinnaam heeft 2 tot 63 tekens en bestaat uit letters (a tot en met z), cijfers en koppeltekens. Een koppelteken staat altijd tussen twee letters of cijfers.

Van gratis naar betaald: registrars, ICANN en geschillen

In de eerste jaren was een domeinnaam gratis. Vanaf 1993 verzorgde Network Solutions in opdracht van de Amerikaanse National Science Foundation, als onderdeel van InterNIC, de registratie van onder meer .com, .org en .net. Met de komst van het web groeide het aantal aanvragen snel, en vanaf 14 september 1995 kostte een nieuwe registratie 100 dollar voor de eerste twee jaar en daarna 50 dollar per jaar.

In 1998 werd ICANN opgericht, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers: een organisatie zonder winstoogmerk die het beheer van namen en nummers op het internet coördineert. In 1999 kregen ook andere bedrijven toegang tot .com, .net en .org, via één gedeeld registratiesysteem. Zo ontstond de rolverdeling die nu nog geldt:

Met de waarde van domeinnamen kwamen ook de conflicten: wie mag een merknaam als domein gebruiken? Eind 1999 voerde ICANN daarom de UDRP in, een vaste procedure voor geschillen over generieke extensies. De eerste zaak, over worldwrestlingfederation.com, werd in januari 2000 beslist. Voor .nl heeft SIDN een eigen geschillenregeling, die wordt uitgevoerd door de World Intellectual Property Organization (WIPO).

Steeds meer extensies: van .info tot .amsterdam

Lang waren er naast de landextensies maar een paar generieke extensies. Op 16 november 2000 koos ICANN er zeven nieuwe: .aero, .biz, .coop, .info, .museum, .name en .pro.

De grote uitbreiding kwam in 2012. ICANN ontving 1.930 aanvragen voor nieuwe extensies, van merknamen tot woorden als .shop en .online. In oktober 2013 kwamen de eerste in de root, en de ronde leverde ruim 1.200 nieuwe extensies op. Ook Nederland kreeg eigen extensies: .frl voor Friesland (augustus 2014) en .amsterdam (november 2014). Een .eu kun je sinds 7 april 2006 registreren.

In 2026 opende ICANN een nieuwe ronde. Van 30 april tot 12 augustus 2026 kon je een aanvraag indienen, en op 7 oktober 2026 maakte ICANN er 1.615 bekend, waarvan 333 voor merknamen. Op 17 november 2026 publiceert ICANN de definitieve lijst, waarna tot 16 maart 2027 iedereen kan reageren of bezwaar maken. Wanneer de eerste nieuwe extensies uit deze ronde te registreren zijn, staat nog niet vast.

Domeinnamen met accenten en andere schriften (IDN)

DNS werkte oorspronkelijk alleen met de letters a tot en met z, cijfers en het koppelteken. Voor talen met accenten of een ander schrift kwam in maart 2003 de standaard IDNA (RFC 3490), die in 2010 is vernieuwd. Een naam met bijzondere tekens wordt daarbij omgezet in tekens die DNS wel kent, beginnend met xn--. Zo is bücher.de in DNS eigenlijk xn--bcher-kva.de. Je browser doet die omzetting voor je.

Op 5 mei 2010 kwamen de eerste landextensies in een ander schrift in de root, voor Egypte, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Inmiddels zijn 151 van de 1.436 extensies in de lijst van IANA zo'n internationale naam.

Bij .nl kan dit niet: een .nl-domeinnaam bevat alleen letters a tot en met z, cijfers en koppeltekens. Wil je café.nl, dan registreer je cafe.nl.

Veiliger en opener: DNSSEC en RDAP

DNS was in de jaren tachtig niet ontworpen om vervalste antwoorden te herkennen. DNSSEC voegt digitale handtekeningen toe, zodat een resolver kan controleren of een antwoord echt is. Op 15 juli 2010 werd de root voor het eerst met echte sleutels ondertekend, en sinds augustus 2012 kun je ook een .nl beveiligen. Hoe het werkt, lees je in wat is DNSSEC.

Ook het opzoeken van domeingegevens veranderde. Lang ging dat via WHOIS. Sinds 28 januari 2025 is RDAP de officiële bron voor de gegevens van generieke extensies zoals .com. Landextensies bepalen dat zelf; SIDN biedt voor .nl zowel WHOIS als RDAP, en toont de persoonsgegevens van particuliere houders niet in de openbare WHOIS. Wat er van jouw domein openbaar is, lees je in WHOIS-gegevens van je domein beheren.

Domeinnamen in cijfers

De geschiedenis van een domeinnaam opzoeken

Met domein geschiedenis bedoelen mensen ook de geschiedenis van één domeinnaam: hoe oud is hij, en wat stond er eerder op de website? Dat zoek je zo op:

1. Bekijk de registratiedatum. Voor een .nl gebruik je de whois van SIDN, voor .com en andere generieke extensies ICANN Lookup. Bij cwi.nl staat bijvoorbeeld 1986-04-30 als Creation Date.
2. Weet wat die datum zegt. De registratiedatum is het begin van de huidige registratie. Is een domein ooit vrijgekomen en opnieuw geregistreerd, dan zie je alleen de nieuwe datum. Een verhuizing naar een andere registrar verandert de datum niet. Bij heel oude .nl-namen kan de datum een dag afwijken: cwi.nl is volgens SIDN op 1 mei 1986 geregistreerd, maar de omzetting naar UTC-tijd in 2012 schoof de datum van oude registraties een dag terug.
3. Bekijk oude versies van de website. Typ het domein in de Wayback Machine van het Internet Archive. Je ziet per jaar op welke dagen een kopie van de website is bewaard, en je kunt die kopieën openen.
4. Kijk waar het domein nu naartoe wijst. Met de tools uit DNS-problemen oplossen zie je de huidige nameservers en records. Eerdere DNS-instellingen bewaart DNS zelf niet.

Wil je een domeinnaam registreren die eerder van iemand anders was, kijk dan in de Wayback Machine wat er op stond. Een naam die eerder voor spam of misleidende websites is gebruikt, kan daar in zoekmachines en spamfilters nog een tijd last van hebben.

Jouw domeinnaam bij LJPc hosting

Jouw eigen stukje domeingeschiedenis begint met een registratie. In het klantenportaal zoek je een naam en zie je meteen welke extensies vrij zijn en wat ze kosten, van .nl, .com, .eu, .be en .de tot nieuwere extensies zoals .amsterdam, .frl, .shop en .online. Dit regelen we voor je:

• De registratie bij de registry. Wij leggen de naam vast op jouw naam, met de houdergegevens die je in het portaal kiest.
• DNS en DNSSEC. Je domein krijgt meteen onze nameservers ns1, ns2 en ns3.ljpc.network, en DNSSEC zetten we automatisch aan.
• De koppeling met je hosting. Bestel je het domein samen met een hostingpakket, dan koppelen we het meteen aan je website en e-mail.

Hoe je een domein registreert en aan je website koppelt, lees je in domein registreren en koppelen aan je hosting. Staat je domein al bij een andere partij, dan lees je in domein verhuizen naar LJPc hoe je hem overzet; de registratiedatum blijft daarbij staan. Wat er verder bij een website komt kijken, lees je in wat is webhosting.