PTR-record: reverse DNS voor je e-mail uitgelegd
Gepubliceerd op 19 juni 2026 8 min leestijd
Een PTR-record koppelt een IP-adres aan een hostname. Lees wat reverse DNS is, wie het PTR-record instelt en hoe je het zelf controleert.
Een PTR-record koppelt een IP-adres aan een hostname en vormt zo de basis van reverse DNS, het omgekeerde van een gewone A- of AAAA-lookup. Voor wie zelf een mailserver of VPS beheert is het PTR-record onmisbaar: zonder kloppend PTR-record kunnen grote e-mailproviders zoals Gmail en Yahoo je uitgaande mail weigeren of in de spammap zetten. Mail je via je hostingpakket bij LJPc, dan is dit al voor je geregeld. In dit artikel lees je wat een PTR-record is, hoe reverse DNS werkt, wie het instelt, hoe het bij LJPc geregeld is en hoe je het zelf controleert.
Wat is een PTR-record?
Een PTR-record (pointer record) wijst een IP-adres terug naar een hostname. Het is het spiegelbeeld van het A-record, dat een hostname naar een IPv4-adres wijst, en het AAAA-record, dat naar een IPv6-adres wijst. Omdat het record van adres naar naam werkt, heet dit reverse DNS of een reverse lookup.
In de DNS-standaard heeft het PTR-record recordtype 12. Het is gedefinieerd in RFC 1035 uit 1987, dezelfde standaard die ook het A-record en de rest van het klassieke DNS beschrijft. Als waarde bevat het record een volledige hostname (een FQDN) zoals mail.jouwdomein.nl, dus geen IP-adres en geen alias.
Waarom is een PTR-record belangrijk voor e-mail?
Het belangrijkste gebruik van reverse DNS is e-mailaflevering. Een ontvangende mailserver controleert bij elke verbinding het IP-adres waarvandaan je bericht komt. Heeft dat IP-adres geen record, of wijst het naar een algemene of niet-kloppende naam, dan beschouwen veel servers je mail als verdacht.
Sinds februari 2024 eisen Gmail en Yahoo van iedere afzender, groot of klein, geldige forward- en reverse-DNS: een PTR-record bij het verzendende IP-adres en een A- of AAAA-record bij de naam daarin. Voldoe je daar niet aan, dan kan je mail worden geweigerd of in de spammap belanden. Ook spamfilters zoals SpamAssassin rekenen een ontbrekend PTR-record, of een naam die eruitziet als een dynamisch adres van een thuisaansluiting, mee als spamsignaal. Voor een eigen mailserver is een kloppend PTR-record daarom in de praktijk verplicht. Wat er verder bij een eigen mailserver komt kijken, lees je in een eigen mailserver opzetten en beheren.
Let op: een PTR-record staat los van SPF, DKIM en DMARC. Die drie regelen de authenticatie van je domein, terwijl het record op het niveau van het IP-adres werkt. Je hebt ze allebei nodig; een perfect ingestelde SPF, DKIM en DMARC maken een ontbrekend record niet goed.
Hoe reverse DNS werkt: de reverse zone
Reverse DNS gebruikt een aparte tak van het DNS: de reverse zone. Voor IPv4 is dat het domein in-addr.arpa, voor IPv6 het domein ip6.arpa.
Bij IPv4 worden de vier delen (octetten) van het IP-adres in omgekeerde volgorde gezet en aangevuld met .in-addr.arpa. Op die naam staat vervolgens het record met de hostname. De omgekeerde volgorde leest onhandig, maar maakt het mogelijk om een netwerkblok netjes te delegeren.
Bij IPv6 wordt het volledige adres uitgeschreven in 32 losse hexadecimale tekens (nibbles), in omgekeerde volgorde geplaatst en aangevuld met .ip6.arpa. Een voorbeeld van beide maakt het concreet:
IPv4
IP-adres: 192.0.2.10
Reverse naam: 10.2.0.192.in-addr.arpa
PTR-waarde: mail.jouwdomein.nl
IPv6
IP-adres: 2001:db8::1
Reverse naam: 1.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.8.b.d.0.1.0.0.2.ip6.arpa
Wie stelt het PTR-record in?
Hier zit het grootste misverstand. Je kunt een PTR-record niet zelf in de DNS-zone van je domein zetten, zoals je dat met een A- of MX-record wel doet. Zo'n record hoort namelijk niet bij je domein, maar bij het IP-adres, en de reverse zone van een IP-adres wordt beheerd door de eigenaar van het IP-blok: je hosting- of VPS-provider, of in sommige gevallen je internetprovider.
In de praktijk vraag je het PTR-record dus aan bij de partij van wie je het IP-adres huurt. Sommige providers bieden hiervoor een veld in het klantpaneel, andere stellen het in op verzoek. Heb je een residentieel of dynamisch IP-adres van een thuisaansluiting, dan kun je meestal helemaal geen eigen record instellen; zulke adressen zijn voor uitgaande e-mail ook vaak geblokkeerd.
Bij LJPc beheer je de records van je eigen domein, zoals A, AAAA, CNAME en MX, zelf: in Plesk als er een hostingpakket bij je domein hoort, of in het klantenportaal als je alleen DNS-beheer bij ons hebt. Hoe dat gaat, lees je in DNS-records beheren. Een PTR-record maak je daar niet aan: het klantenportaal kent dat type niet, en een PTR-record dat je in Plesk bij je domein zet, komt niet in de reverse zone van het IP-adres.
Reverse DNS bij LJPc
Verstuur je mail via je hostingpakket bij LJPc, dan is de reverse DNS al voor je geregeld. Alle mail die je vanaf je mailbox of je website verstuurt, vertrekt via onze uitgaande mailservers, en die hebben voor IPv4 en IPv6 een PTR-record dat in beide richtingen klopt. Dat geldt ook voor een dedicated server bij LJPc: ook die verstuurt zijn mail via onze mailservers.
Onze mailservers versturen mail voor je domein zolang het SPF-record include:_spf.ljpc.network bevat. Bij een hostingpakket staat dat er standaard al in. Pas je het SPF-record aan, laat dat deel dan staan.
Verstuur je mail via een andere dienst, zoals Microsoft 365, Google Workspace of een nieuwsbriefdienst, dan zorgt die dienst voor de reverse DNS van zijn eigen mailservers.
Heb je bij LJPc een VPS of een andere server die zelf mail verstuurt en heb je daarvoor een PTR-record nodig, maak dan een supportticket aan. De stappen hieronder gelden voor zo'n eigen mailserver, bij LJPc of bij een andere partij.
Een PTR-record instellen, stap voor stap
De volgorde hieronder voorkomt de meeste fouten. Werk de stappen rustig af en controleer pas daarna het resultaat.
- Zorg voor een vast (statisch) IP-adres waarvan je de reverse DNS mag laten instellen.
- Kies de hostname van je mailserver, bijvoorbeeld
mail.jouwdomein.nl. - Maak een forward-record aan: een A-record voor IPv4 of een AAAA-record voor IPv6, dat die hostname naar het IP-adres laat wijzen. Staat de DNS van je domein bij LJPc, dan doe je dat in Plesk of in het klantenportaal, zoals beschreven in DNS-records beheren. Klik in Plesk na OK ook boven de lijst op Update (Bijwerken); pas dan komt het record in je DNS-zone.
- Vraag het PTR-record aan bij je provider, met als waarde precies diezelfde hostname. Voor een server bij LJPc doe je dat met een supportticket.
- Stel je mailserver zo in dat hij zich met diezelfde hostname meldt (de HELO/EHLO-naam).
- Controleer het resultaat met de tools verderop in dit artikel.
Gebruik bij voorkeur één duidelijk PTR-record per IP-adres. Meerdere records op hetzelfde IP-adres mogen technisch wel, maar zorgen voor verwarring bij spamfilters en logbestanden.
Forward-confirmed reverse DNS (FCrDNS)
Mailservers controleren niet alleen óf er een record is, maar ook of het in beide richtingen klopt. Dat heet forward-confirmed reverse DNS (FCrDNS) of een full-circle-controle:
- Het IP-adres heeft een PTR-record dat naar een hostname wijst.
- Die hostname heeft een A- of AAAA-record dat terugwijst naar precies hetzelfde IP-adres.
Komen beide richtingen overeen, dan slaagt de controle. Daarom is het belangrijk dat het record, het forward-record en de HELO/EHLO-naam van je mailserver alle drie dezelfde hostname gebruiken. Wijken ze van elkaar af, dan loopt je e-mail het risico om te worden afgewezen of als spam te worden gemarkeerd.
Je PTR-record controleren
Je kunt reverse DNS zelf opvragen met standaard DNS-tools. Vervang het voorbeeld-IP door je eigen adres.
Op Linux en macOS gebruik je dig met de optie -x:
dig -x 192.0.2.10 +short
Op Windows gebruik je nslookup:
nslookup 192.0.2.10
Het commando host werkt ook:
host 192.0.2.10
Controleer daarna of de teruggegeven hostname met een gewone forward-lookup weer naar hetzelfde IP-adres wijst, bijvoorbeeld met dig mail.jouwdomein.nl +short. Komen beide uit op hetzelfde adres, dan is je reverse DNS in orde.
Veelvoorkomende problemen
De meeste klachten over reverse DNS zijn terug te brengen tot een handvol oorzaken.
| Probleem | Oorzaak | Oplossing |
|---|---|---|
| Geen PTR-record | Het IP-adres heeft nooit reverse DNS gekregen | Vraag een PTR-record aan bij je hosting- of VPS-provider |
| PTR komt niet overeen met forward | De hostname in het PTR-record wijst niet terug naar hetzelfde IP-adres | Zorg dat het A- of AAAA-record en het PTR-record naar elkaar verwijzen (FCrDNS) |
| Algemene of standaardnaam | De provider heeft een generieke naam ingesteld, zoals static-192-0-2-10.voorbeeld.net | Vraag een PTR-record aan dat je eigen domein weerspiegelt |
| Wijziging nog niet zichtbaar | De oude waarde staat nog in de cache | Wacht tot de TTL van de oude waarde verlopen is. Die zie je in het antwoord van dig -x zonder +short: het getal vóór IN PTR. Meer over TTL lees je in DNS-propagatie |
| PTR in eigen zone gezet | Je probeerde het PTR-record in de DNS van je eigen domein te plaatsen | Dat kan niet; het hoort in de reverse zone bij de eigenaar van het IP-adres |
Een correct ingesteld record is een kleine stap met een groot effect op je e-mailaflevering. Komt je mail ondanks een kloppend PTR-record niet aan, kijk dan in E-mailproblemen oplossen. Kom je er niet uit? Maak een supportticket aan, dan kijken we met je mee.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een A-record en een PTR-record?
Een A-record wijst een hostname naar een IP-adres (forward). Het PTR-record doet het omgekeerde: het wijst een IP-adres terug naar een hostname (reverse). Samen vormen ze een volledige, kloppende koppeling tussen naam en adres.
Kan ik zelf een PTR-record aanmaken in mijn DNS?
Nee, niet in de DNS-zone van je eigen domein, en dus ook niet in Plesk of in het klantenportaal van LJPc. Een PTR-record staat in de reverse zone van het IP-adres, en die wordt beheerd door de eigenaar van het IP-blok. Je vraagt het dus aan bij je hosting- of VPS-provider.
Heb ik een PTR-record nodig als ik geen eigen mailserver heb?
Nee. Verstuur je mail via je hostingpakket of je dedicated server bij LJPc, dan gaat die via onze mailservers en is de reverse DNS al voor je geregeld. Diensten als Microsoft 365 en Google Workspace regelen de reverse DNS van hun eigen mailservers. Alleen voor een eigen mailserver met een eigen IP-adres heb je zelf een PTR-record nodig.
Hoe lang duurt het voordat een PTR-record werkt?
Dat hangt vooral af van je provider, want die stelt het record in. Daarna zien andere servers de nieuwe waarde zodra de TTL van de oude waarde verlopen is. Die TTL zie je in het antwoord van dig -x zonder +short.
Wat betekent forward-confirmed reverse DNS?
Dat het record en het forward-record in beide richtingen kloppen: het IP-adres wijst via PTR naar een hostname, en die hostname wijst via een A- of AAAA-record terug naar hetzelfde IP-adres. Mailservers gebruiken dit als betrouwbaarheidssignaal.
Moet ik ook een PTR-record voor IPv6 instellen?
Ja, als je mail over IPv6 verstuurt. Verstuur je via een IPv6-adres zonder geldig record, dan kan dat tot afwijzingen leiden, vooral bij Gmail. Heeft je server alleen IPv4, dan volstaat een IPv4 PTR-record. De uitgaande mailservers van LJPc hebben voor beide een kloppend PTR-record.