DNS-problemen oplossen met dig, nslookup en meer
Gepubliceerd op 3 juli 2026 11 min leestijd
Leer veelvoorkomende DNS-problemen oplossen: domein resolvet niet, verkeerd IP na een serverwissel, MX en trage propagatie, met dig en nslookup.
DNS is het telefoonboek van het internet: het vertaalt een domeinnaam zoals jouwdomein.nl naar het IP-adres van de server erachter. Gaat daar iets mis, dan is je website of e-mail ineens onbereikbaar terwijl er ogenschijnlijk niets is veranderd. In dit artikel leer je de meest voorkomende DNS-problemen oplossen: van een domein dat niet resolvet en een verkeerd IP-adres na een serverwissel tot trage propagatie en de foutmeldingen NXDOMAIN en SERVFAIL. Je diagnosticeert elk probleem zelf met de gratis tools dig en nslookup, zodat je precies weet waar het misgaat en hoe je het herstelt.
Hoe DNS werkt, en waarom er dingen misgaan
Je domein heeft een verzameling DNS-records die bij je nameservers staan. Die nameservers zijn autoritatief: zij hebben het laatste woord over jouw zone. Elk record heeft een eigen taak. Het A-record koppelt je domein aan een IPv4-adres, de NS-records wijzen naar de nameservers die de baas zijn over je zone, het MX-record bepaalt welke mailserver je e-mail ontvangt, en een CNAME-record laat de ene naam naar een andere naam verwijzen.
De rest van het internet praat niet rechtstreeks met jouw nameservers. Daartussen zitten resolvers: de DNS-servers van je provider, van je bedrijf of publieke resolvers zoals die van Google (8.8.8.8) en Cloudflare (1.1.1.1). Zo'n resolver zoekt een record een keer op en bewaart het antwoord in zijn cache voor de duur van de TTL. TTL staat voor time to live: het aantal seconden dat een antwoord bewaard mag blijven voordat het opnieuw wordt opgehaald.
Daar komt bijna elk DNS-probleem vandaan. Er zijn namelijk twee soorten antwoorden. Het autoritatieve antwoord komt rechtstreeks van je eigen nameservers en is altijd actueel. Het antwoord uit de cache komt van een resolver die misschien nog de oude waarde vasthoudt tot de TTL verloopt. Bij het oplossen van DNS-problemen draait bijna alles om het verschil tussen die twee: klopt de waarde bij de bron al, en zit het internet er alleen nog achteraan te lopen?
dig en nslookup: je twee belangrijkste tools
Om DNS-problemen te diagnosticeren vraag je records rechtstreeks op. Daarvoor gebruik je dig (op macOS en Linux) of nslookup (standaard aanwezig op Windows). Vervang jouwdomein.nl in de voorbeelden hieronder door je eigen domein.
dig gebruiken (macOS en Linux)
dig geeft je gedetailleerde controle. De belangrijkste varianten:
dig jouwdomein.nl A +short # snel het IPv4-adres opvragen
dig jouwdomein.nl # volledige uitvoer met status en secties
dig @8.8.8.8 jouwdomein.nl +short # wat een publieke resolver nu teruggeeft (mogelijk uit cache)
dig @ns1.ljpc.network jouwdomein.nl +short # het autoritatieve antwoord, rechtstreeks van de nameserver
dig MX jouwdomein.nl +short # de mailservers
dig NS jouwdomein.nl +short # de nameservers van je domein
dig +trace jouwdomein.nl # volg de delegatie vanaf de root omlaag
Kijk in de volledige uitvoer naar twee dingen. De regel met status: vertelt of de opvraging slaagde (NOERROR) of faalde (NXDOMAIN of SERVFAIL). De ANSWER SECTION bevat de gevonden records. Het getal direct na de naam is de TTL: bij je eigen nameserver de ingestelde waarde, bij een publieke resolver het aantal seconden dat het antwoord nog in de cache blijft. Zie je de records wel bij @ns1.ljpc.network maar nog niet bij @8.8.8.8, dan klopt je zone al en is het wachten tot de cache verloopt.
Vraag het autoritatieve antwoord altijd aan de nameservers die je domein echt gebruikt. Welke dat zijn, zie je met dig NS jouwdomein.nl +short. In de voorbeelden staat ns1.ljpc.network: die gebruik je als je domein de nameservers van LJPc gebruikt (ns1.ljpc.network, ns2.ljpc.network en ns3.ljpc.network). Staan je domein en je DNS bij een andere partij, vraag het dan aan een van hun nameservers.
nslookup gebruiken (Windows)
Op Windows werkt nslookup vergelijkbaar. Open de opdrachtprompt en gebruik:
nslookup jouwdomein.nl # het IP-adres via je standaardresolver
nslookup -type=MX jouwdomein.nl # de mailservers
nslookup -type=NS jouwdomein.nl # de nameservers
nslookup jouwdomein.nl 8.8.8.8 # vraag het expliciet aan een specifieke resolver
nslookup jouwdomein.nl ns1.ljpc.network # vraag het autoritatieve antwoord op
De melding "Non-authoritative answer" is normaal: die betekent alleen dat het antwoord uit de cache van een resolver komt en niet rechtstreeks van je nameserver. Wil je het autoritatieve antwoord, vraag het dan direct aan je nameserver, zoals in de laatste regel hierboven.
Online controleren met whatsmydns.net
Wil je niet zelf vanaf de commandoregel werken, dan is whatsmydns.net een handige online tool. Die bevraagt je record vanaf tientallen locaties wereldwijd en laat in een oogopslag zien waar de nieuwe waarde al is doorgekomen en waar nog niet. Precies wat je wilt weten bij een wijziging die nog aan het propageren is.
De meest voorkomende DNS-problemen oplossen
Je domein resolvet helemaal niet (NXDOMAIN)
Krijg je NXDOMAIN terug, dan zegt DNS dat de naam niet bestaat. Loop deze punten na:
- Staat de domeinnaam nog geregistreerd en is hij niet verlopen? Een verlopen domein kan uit DNS vallen.
- Wijzen de nameservers bij je registrar naar de juiste servers? Controleer met
dig NS jouwdomein.nl +shortof daar de verwachte nameservers staan. Staat je domein bij LJPc geregistreerd, dan zie en wijzig je de nameservers in het klantenportaal, op de pagina van je domein. Hoe dat gaat, lees je in nameservers wijzigen. - Bestaat de opgevraagde naam eigenlijk wel? Vraag je bijvoorbeeld www.jouwdomein.nl op terwijl daar helemaal geen record voor is aangemaakt, dan bestaat die naam niet en is NXDOMAIN terecht.
- Test met
dig +trace jouwdomein.nlwaar de keten breekt. Loopt de trace netjes van de root naar je nameservers, dan zit de delegatie goed.
Verkeerd IP-adres na een serverwissel
Je hebt het A-record naar een nieuwe server gezet, maar bezoekers of jijzelf komen nog op de oude server uit. In vrijwel alle gevallen is dit caching. Op meerdere plekken kan nog het oude adres staan: in de cache van je resolver, in de DNS-cache van je besturingssysteem en soms in je browser.
Stel eerst vast waar het misgaat. Vergelijk het autoritatieve antwoord met dat van een publieke resolver:
dig @ns1.ljpc.network jouwdomein.nl +short # dit hoort het nieuwe IP te zijn
dig @8.8.8.8 jouwdomein.nl +short # dit kan nog het oude IP zijn
Geeft je nameserver het nieuwe adres en een publieke resolver nog het oude, dan is je zone in orde en is het wachten tot de TTL verloopt. Zie je lokaal het oude adres terwijl publieke resolvers al bij zijn, leeg dan je eigen DNS-cache (zie verderop). Plan je een verhuizing vooruit, verlaag dan de TTL van het record een dag van tevoren, bijvoorbeeld naar 300 seconden, zodat de wisseling daarna snel doorkomt. Verhuis je je website naar LJPc, lees dan ook je website verhuizen naar LJPc.
E-mail komt nog bij de oude server aan (MX wijst verkeerd)
Na een migratie van je e-mail kan post nog een tijdje bij de oude mailserver binnenkomen. Dezelfde oorzaak, ander record. Verzendende mailservers gebruiken het MX-record en houden dat vast tot hun cache verloopt. Controleer de huidige waarde met dig MX jouwdomein.nl +short en vergelijk het autoritatieve antwoord met dat van een publieke resolver, net als bij het A-record. Ontvang je je e-mail bij LJPc, dan staan daar standaard mx1.ljpc.email en mx2.ljpc.email. Welke waarden in andere situaties horen, lees je in MX-record.
Zolang de oude waarde nog ergens in een cache zit, blijft een deel van je e-mail naar de oude server gaan. Verlaag daarom ook hier de TTL ruim voor de verhuizing en houd de oude mailbox nog een paar dagen bereikbaar, zodat je de laatste berichten daar kunt ophalen. Het hele stappenplan staat in e-mail verhuizen naar een nieuwe server.
Je wijziging is nog niet zichtbaar (propagatie duurt lang)
Kijk eerst of de nieuwe waarde al bij de bron staat: vraag het record op bij je eigen nameserver, bijvoorbeeld met dig @ns1.ljpc.network jouwdomein.nl +short. Geeft ook die nog de oude waarde, dan is je wijziging nog niet in je zone aangekomen en helpt wachten niet. Beheer je je DNS in Plesk, controleer dan of je na het opslaan boven de lijst op Update (Bijwerken) hebt geklikt. Daarover meer in het deel over LJPc hieronder.
Staat de nieuwe waarde wel bij de bron, dan is het een kwestie van caching. Propagatie is eigenlijk een misleidend woord. Er wordt niets actief rondgestuurd of gepusht. Je nameserver heeft de nieuwe waarde meteen, maar resolvers elders geven het oude antwoord terug tot hun bewaartermijn, de TTL, is verlopen. Daarna halen ze de nieuwe waarde vanzelf op.
Hoe lang dat duurt, hangt af van de TTL die op het oude record stond en van wanneer een resolver het record voor het laatst ophaalde. Voor een gewijzigd record duurt het in de regel hoogstens zo lang als die TTL: bij LJPc meestal een uur, bij sommige zones een dag. Wissel je van nameservers, dan duurt het langer, omdat ook de delegatie bij de domeinextensie in caches staat: bij .nl een uur, bij .com tot twee dagen. Hoe dat precies werkt, lees je in DNS-propagatie. Volg de voortgang wereldwijd via whatsmydns.net, of vraag het record op bij verschillende publieke resolvers met dig @8.8.8.8 jouwdomein.nl +short en dig @1.1.1.1 jouwdomein.nl +short.
SERVFAIL: de resolver komt er niet uit
SERVFAIL betekent dat de resolver geen geldig antwoord kon samenstellen. Anders dan NXDOMAIN gaat het niet om een naam die niet bestaat, maar om iets dat onderweg misgaat. De twee bekendste oorzaken:
- Een DNSSEC-probleem. Als een zone is ondertekend maar de handtekeningen verlopen zijn of het DS-record bij de registry niet meer klopt, weigert een validerende resolver het antwoord met SERVFAIL. Test dit door
dig @1.1.1.1 jouwdomein.nlte vergelijken metdig @1.1.1.1 +cd jouwdomein.nl. De vlag +cd (checking disabled) zet DNSSEC-validatie uit. Krijg je zonder de vlag SERVFAIL en met de vlag wel een antwoord, dan wijst dat sterk op DNSSEC. Dit gebeurt vooral na een verhuizing van je DNS, als bij de registry nog het DS-record van je vorige DNS-partij staat. Staat je domein bij LJPc geregistreerd en gebruikt het onze nameservers, dan regelen wij DNSSEC en het DS-record automatisch. Meer daarover lees je in wat is DNSSEC. - Onbereikbare of onjuist gedelegeerde nameservers. Reageren je nameservers niet, of wijst de delegatie bij je registrar naar servers die je zone niet kennen, dan levert dat ook SERVFAIL op. Vraag de nameservers rechtstreeks op met
dig @ns1.ljpc.network jouwdomein.nl(of met een van de nameservers uitdig NS) om te zien of de bron zelf antwoordt.
Snelle diagnose per symptoom
| Symptoom | Waarschijnlijke oorzaak | Eerste controle |
|---|---|---|
| Domein doet helemaal niets, NXDOMAIN | Domein verlopen, verkeerde delegatie of record ontbreekt | dig NS jouwdomein.nl +short |
| Website op oude server na wissel | Oud A-record nog in cache (TTL) | dig @8.8.8.8 jouwdomein.nl +short |
| E-mail komt op oude server binnen | Oud MX-record nog in cache (TTL) | dig MX jouwdomein.nl +short |
| Ook je eigen nameserver geeft nog de oude waarde | Wijziging niet doorgevoerd, bijvoorbeeld in Plesk niet op Update geklikt | dig @ns1.ljpc.network jouwdomein.nl +short |
| Wijziging nog niet overal zichtbaar | Normale propagatie, TTL nog niet verlopen | whatsmydns.net |
| SERVFAIL | DNSSEC-fout of onbereikbare nameservers | dig @1.1.1.1 +cd jouwdomein.nl |
DNS-cache legen op je eigen apparaat
Zie je lokaal nog een oude waarde terwijl de rest van het internet al bij is, dan zit het antwoord vast in de cache van je eigen computer. Die leeg je zo:
- Windows: open de opdrachtprompt en voer
ipconfig /flushdnsuit. - macOS:
sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder. - Linux met systemd-resolved:
sudo resolvectl flush-caches.
Dit wist alleen de cache op je eigen apparaat, niet die van je provider of van publieke resolvers. Houdt je browser vast aan het oude adres, sluit hem dan volledig af en open hem opnieuw. Hoe je ook de cache van je browser, telefoon en router leegt en die van Google en Cloudflare ververst, lees je in ons artikel over DNS-cache.
DNS beheren bij LJPc hosting
Gebruikt je domein de nameservers van LJPc (ns1.ljpc.network, ns2.ljpc.network en ns3.ljpc.network), dan beheer je je DNS-records op een van twee plekken. Hoort er een hostingpakket bij je domein, dan doe je dat in Plesk, bij DNS Settings van je domein. Heb je alleen DNS-beheer bij LJPc, dan doe je het in het klantenportaal: open in het menu Diensten de pagina Domeinnamen, klik op je domein en gebruik bij DNS records de knop Record toevoegen. Staat daar de knop Bewerken in Plesk, dan hoort je domein bij een hostingpakket en beheer je de records in Plesk. Hoe dat stap voor stap gaat, lees je in DNS-records beheren.
In Plesk zet je een wijziging met OK eerst klaar. Klik daarna boven de lijst op Update (Bijwerken), anders blijft je DNS-zone zoals hij was. Met Revert (Ongedaan maken) draai je klaargezette wijzigingen terug. Een opgeslagen wijziging staat meestal binnen een minuut op onze nameservers. Wil je zeker weten dat het aan onze kant goed staat, vraag het dan rechtstreeks op met dig @ns1.ljpc.network jouwdomein.nl.
Zie je elders nog de oude waarde, dan komt dat door caching bij tussenliggende resolvers, zoals hierboven beschreven. De TTL is bij LJPc meestal een uur; sommige zones gebruiken een dag. Plan je een migratie, verlaag de TTL van de betrokken records dan een dag van tevoren, zodat de overstap snel zichtbaar is. Je stelt de TTL per record in, in Plesk en in het klantenportaal.
Kom je er met deze stappen niet uit? Maak een supportticket aan. Vermeld welk domein en welk record het betreft en wat dig of nslookup teruggeeft, dan kunnen we het snel herleiden.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat een DNS-wijziging is doorgevoerd?
Bij LJPc staat een opgeslagen wijziging meestal binnen een minuut op onze nameservers. Resolvers die het oude antwoord nog in hun cache hebben, zien de nieuwe waarde pas als de TTL van het oude record verloopt, bij LJPc meestal na een uur. Een wissel van nameservers duurt langer, bij .com tot twee dagen. Verlaag de TTL vooraf om een geplande wijziging te versnellen.
Wat betekent de foutmelding NXDOMAIN?
NXDOMAIN betekent dat de opgevraagde naam niet bestaat. Meestal komt dat door een typefout, een verlopen of niet-geregistreerd domein, een ontbrekend record of nameservers die bij de registrar verkeerd staan ingesteld. Controleer eerst de registratie en de NS-records van je domein.
Wat betekent SERVFAIL en hoe los ik het op?
SERVFAIL betekent dat de resolver geen geldig antwoord kon samenstellen. De twee meest voorkomende oorzaken zijn een DNSSEC-fout (verlopen handtekeningen of een niet-kloppend DS-record) en onbereikbare of verkeerd gedelegeerde nameservers. Vergelijk dig @1.1.1.1 jouwdomein.nl met dig @1.1.1.1 +cd jouwdomein.nl; werkt het alleen met +cd, dan zit het probleem in DNSSEC.
Waarom zie ik na een serverwissel nog het oude IP-adres?
Vrijwel altijd is dit caching. Het nieuwe A-record staat al goed bij je nameservers, maar resolvers en je eigen apparaat houden het oude adres vast tot de TTL verloopt. Vergelijk het autoritatieve antwoord (dig @ns1.ljpc.network) met dat van een publieke resolver (dig @8.8.8.8) en leeg zo nodig je lokale DNS-cache.
Hoe controleer ik of mijn DNS-wijziging wereldwijd is doorgevoerd?
Gebruik whatsmydns.net om een record vanaf tientallen locaties tegelijk te bekijken, of vraag het handmatig op bij verschillende publieke resolvers met dig @8.8.8.8 en dig @1.1.1.1. Komt overal de nieuwe waarde terug, dan is de wijziging doorgevoerd.
Ik heb een record gewijzigd in Plesk, maar ns1.ljpc.network geeft nog de oude waarde. Hoe kan dat?
Controleer of je na OK boven de lijst op Update (Bijwerken) hebt geklikt. Plesk zet een nieuw of gewijzigd record eerst klaar en past het pas na die klik toe op je DNS-zone. Daarna staat de wijziging meestal binnen een minuut op onze nameservers.
Welke nameservers gebruikt LJPc hosting?
De nameservers van LJPc hosting zijn ns1.ljpc.network, ns2.ljpc.network en ns3.ljpc.network. Je beheert je records in Plesk als er een hostingpakket bij je domein hoort, of in het klantenportaal als je alleen DNS-beheer bij ons hebt. Wil je de autoritatieve waarde controleren, vraag die dan rechtstreeks bij een van deze nameservers op.